اخبار
ده سال دیگر قرار است به کجا برسیم؟
علمی/نشریه نیچر از سرشناسترین
استادان دانشگاه خواسته چشمانداز حوزه تحقیقاتی خود را طی ده سال
آینده مشخص کنند.
اخترشناسی، شیمی، داروسازی، دانشگاهها، پژوهش، مدیریت جهانی،
زیستشناسی ترکیبی و انرژی، 8 حوزهای هستند که کارشناسان تاکنون
در مورد آنها اظهار نظر کردهاند.
چشمانداز اختر شناسی در سال 2020 / 1409
استاد دانشگاه پرینستون و نایبرئیس کمیته فیزیک و اخترشناسی
شورای ملی پژوهش ایالات متحده از اهمیت اخترشناسی و لزوم تخصیص
بودجه کلان به این حوزه علیرغم دستاوردهای نه چندان ملموسش برای
جامعه سخن میگوید.
آدام باروز: سوالات کلیدی برای دهه آتی قطعا شامل تعیین طبیعت ماده
تاریک هم خواهد بود که در همه جای جهان وجود دارد؛ شرمندگی بزرگی
خواهد بود اگر وجود ماده تاریک در عرض 40 سال بعد از مطرح شدن آن
به اثبات نرسد.
برخی از مردم طبیعت انرژی تاریک را به عنوان بزرگترین معمای
بنیادین پیش روی اخترشناسی میدانند. دیگران میخواهند بدانند که
چگونه گاز و غبار رقیق به ستارگان و سیارات پرچگال تبدیل میشود و
چه تعداد از سیارات زمینمانند (و قابل سکونت) در کهکشان وجود
دارد. شاید بتوان پاسخ به تمام این پرسشها را تا سال 2020 یافت،
ولی جامعه اخترشناسی باید تصمیم بگیرد که اولویت با کدام است.
اولویتبندی کار سادهای نخواهد بود. فناوریهای آینده ناچار
پیچیدهتر و گرانتر خواهند بود. اخترشناسی زمینی به یک علم بزرگ
تبدیل شده و اخترشناسی فضایی نیز سخت تلاش میکند تا بین خلاقیت و
هزینهها تعادل برقرار کند. در نتیجه بودجه عملیاتی برای
تلسکوپهای فعلیریال پروژههای ساخت تلسکوپهای آتی را محدود کرده
است. علاوه بر آن، هزینههای چرخه عمر تلسکوپ فضایی جیمز وب که
قرار است در سال 2014 / 1393 به فضا پرتاب شود، سبب شده و میشود
که بودجه ماموریتهای اخترفیزیکی چالاکتر و ارزانتر باز هم کمتر
شود.
برای این که ایالات متحده به یک استراتژی جذاب و جامع برسد تا در
یک دهه آینده آن چه را که در دهه گذشته وعدهاش را داده است، به
دست بیاورد، ممیزی ده ساله خود را در اخترشناسی آغاز کرده است که
پیش از پایان سال 2010 تکمیل خواهد شد. اخترشناسان کوهی از کاغذهای
سفید عمومی را پر کردند که به موارد علمی و مهندسی برای ماموریتها
و تسهیلاتی در آن پرداخته شده که هزینه آنها در مجموع شاید بیش از
70 میلیارد دلار امریکا باشد.
این حداقل چهار یا پنج برابر بیشتر از بودجه محتمل برای ابتکارهای
جدید در یک دهه آینده است. از این رو، کمیته ممیزی مسئولیت یافتن
تعادل صحیح بین پروژههای بزرگ و کوچک و ترکیب مناسب رصدخانههای
زمینی و مداری را نیز بر عهده دارد. این همچنین باید هماهنگی بین
تلسکوپهای عمومی و خصوصی را نیز برقرار کند که یک ویژگی انحصاری
اخترشناسی امریکایی است و به علاوه ترکیب بهینه ابزارهای این
تلسکوپها را نیز باید تعیین کند.
این دوران طلایی اخترشناسی است. ظرفیت برای آغاز کشفیات جدید خیلی
زیاد است، ولی حتی برای واقعیت بخشیدن به بخشی از آن، پول و مهارت
قابل توجهی مورد نیاز خواهد بود. آیا نوع بشر در آستانه درکی جامع
از جهان متوقف خواهد شد؟ تصمیمسازیهای یک یا دو سال آینده جواب
این پرسش را خواهند داد.
نایبرئیس کمیته فیزیک و اخترشناسی شورای ملی پژوهش ایالات متحده
چشمانداز شیمی در سال 2020 / 1409
استاد شیمی دانشگاه ییل با نگاهی به گذشته علم شیمی و تاثیر
آن بر زندگی امروز، تنها راه موفقیت این علم را در دهه آینده تکیه
بر شیمی سبز و یافتن روشهای جدید برای جذب سرمایهگذاری میداند.
پل آناستاس: آینده علم شیمی باید چهرهای کاملا متفاوت با گذشته آن
داشته باشد. شیمی سنتی، کاهشی و آکادمیک به شدت تخصصی شده، غذا،
انرژی، سلامت، ارتباطات و کیفیت زندگی مدرن را تغییر داده است. این
علم همچنین (البته به طور تصادفی) منابع نادر و محدود موجود را به
اتمام رسانده و سلامت کارگران و زیستبومها را به خطر انداخته
است. شیمی سبز راهی به جلو است: این شاخه از علم تجربیات
شیمیدانان سنتتیک، شیمیفیزیک و زیستی را با هم و با تجربیات
دانشمندان علوم سمشناسی، علم بهداشت محیط و زندگی ترکیب میکند تا
طرح شایسته و ماندگاری را برای شیمی به همراه آورد.
تولید محصولات و فرایندهای شیمیایی که استفاده و تولید مواد خطرناک
را کاهش داده و یا حذف میکند، به طور ذاتی یک رویکرد نظامنگر
است. «دوازده اصل شیمی سبز» همه جوانب مربوط به چرخه حیات مولکولی
را، از بدست آوردن مواد خام و مواد اولیه به شیوه فرایند ترکیبی و
تولید صنعتی گرفته تا پایان عمر تجاری و عرضه نهایی محصولات، با هم
یکی میکند. این اصول بر مبنای آخرین کشفیات بنیادی بر روی
برهمکنش بین مواد آنتروپوژنیک (ناشی از عوامل انسانی) و جهان
طبیعت استوار است.
سرمایهگذاری اندک برای تحقیقات و در نتیجه تلاش ناکافی، به
نوآوریهای ماندگار در شیمی تخصیص یافته است. به عنوان اولین گام،
شیمی نیاز به پذیرش یک الزام پژوهشی کشوری دارد که بر مبنای آن
باید پژوهشگران علوم مولکولی، قدرت خلاقانه خود را در عین انجام
ندادن هیچ کاری که برای دیگر افراد و یا طبیعت مضر باشد، حفظ کنند.
ما باید تمام جنبههای علم شیمی را سبز کنیم.
استاد مرکز شیمی سبز و مهندسی سبز، دانشگاه ییل
چشمانداز اکتشافات دارویی در سال 2020 / 1409
استاد مدیریت اقتصادی دانشگاه هاروارد با پیشبینی وضعیت
اکتشافات دارویی در دهه پیشرو و تاکید بر نقش این صنعت در سلامت
انسانها، ظهور شرکتهای بینالمللی با محوریت چین را دور از ذهن
نمیداند!
گری پی. پیزانو*: احتمالا در ده سال پیش رو، ما شاهد آهنگ شتابانی
در تحول صنعت داروسازی خواهیم بود. تغییرات عمیق در تحقیق و توسعه،
رقابت، سیاستگذاریهای دولتی و بازارها در حوزه دارو، ادامه خواهد
یافت تا مدلها و استراتژیهای تجاری موجود به چالش کشیده شوند.
ولی خیلی از بازیگران بزرگ این حوزه، دوران گذار را به پایان
نخواهند برد. تا همین حالا نیز تعدادی از شرکتهای صاحب نام این
حوزه، از طریق ادغامها و انتقال مالکیت، از بازی خارج شدهاند
این صنعت به دو دسته از شرکتها و موسساتی تقسیم خواهد شد که یا
تعهد طولانیمدتی را نسبت به تولید داروهای کمیاب دنبال میکنند و
یا اینکه بر روی بازاریابی و تجارت آن متمرکز شوند. این دومی شاید
در کوتاهمدت بهتر عمل کند، ولی در نهایت محکوم به شکست است. توسعه
روشهای درمانی موثر تنها منبع دوامآور ارزش افزوده برای صنعت
داروسازی خواهد بود. با در نظر داشتن اندک بودن روشهای درمانی
موجود برای بسیاری از بیماریهای جدی و سودمندی نه چندان زیاد خیلی
از داروهای موجود، فرصتهای پیش رو خیلی گسترده است. اگرچه
مخاطراتی در راه سعی برای کشف داروهای جدید وجود دارد، اما خطرهای
پشت کردن به این راه و زیر پا گذاشتن این تعهد خیلی بیشتر است.
من البته یک مدل مشخص غالب با اندازه مشخص و ساختار منظم را در ذهن
ندارم. ما شاهد یک زیستبوم از تعداد اندکی از بازیگران بزرگ در
مقیاس جهانی با منابع علمی ژرف و تعداد خیلی زیادتری از شرکتهای
تخصصیتر خواهیم بود. جهانیشدن نوآوریها در صنایع دارویی ادامه
خواهد یافت. به این ترتیب هیچ کس نباید از دیدن ظهور ناگهانی یک
شرکت دارویی عمده چینی چند ملیتی با ظرفیتهای بالای نوآوری،
شگفتزده شود.
استاد مدیریت اقتصادی، دانشکده اقتصاد دانشگاه هاروارد
چشمانداز دانشگاهها در 2020 / 1409
رییس دانشگاه استنفورد از چالشهای موجود بر سر دانشگاهها و
بخصوص مشکلات جذب بودجه دولتی در دهه پیش رو سخن میگوید و برای
راهکار، اولویتبندی تحقیقات و پژوهشهای بنیادی را پیشنهاد
میدهد.
جان ال. هنسی*:چالشهایی که دنیا با آنها روبرو است هر روز
پیچیدهتر میشود، چالشهایی مانند حفظ زیستبومهای زمین در عین
تغذیه 9 تا 10 میلیارد نفر انسان، کاهش فقر، افزایش صلح و امنیت، و
بهبود وضعیت سلامتی انسانها هم در کشورهای توسعه یافته و هم در
جهان سوم. دانشگاهها باید نقشی در جستجوی راه حل این مشکلات داشته
باشند و به نسل بعدی رهبران بیاموزند تا چگونه با آنها مواجه
شوند.
شاید بزرگترین تهدید برای دانشگاههای پژوهشی ما در دهه آینده،
چالشهای اقتصادی باشد که دولتها با آن مواجه شدهاند. برای مثال
در ایالات متحده امریکا، کسری بودجه سبب شده تا خیلی از ایالتها
حمایتهای مالی خود را از دانشگاههای عمومی کاهش دهند و در سطح
فدرال نیز، احتمال این وجود دارد که حمایتهای مالی از برنامههای
پژوهشی نه تنها افزایش نیابند بلکه دچار کاهش نیز بشوند.
برای مواجهه با این چالشهای اقتصادی و عقلانی، دانشگاهها باید
نحوه نگرش خود را به ماموریتهای پژوهشی و آموزشی تغییر دهند.
ابعاد و پیچیدگی چالشهای حال حاضر جهان نیاز به رویکردهایی
همکارانهتر و چند نظمی دارد.
به طور سنتی، اساس ساختار دانشگاهها بر مبنای نظم و دانشکدهها
بود. سازمانهایی که از پژوهش حمایت میکردند معمولا این ساختار را
در حمایت مالی خود از پروژهها بازتاب میدادند. این صلبیت
میتواند مانعی در راه نوآوری باشد، و همچنین مانعی بر سر راه نیاز
به آموزش دانشجویان برای یک محیط کاری همکارانهتر.
از همین رو، دانشگاهها و سازمانهای حامی مالی پژوهش، باید کار در
بیرون مرزهای نظم را تشویق کنند؛ برای مثال از طریق مراکز آکادمیک
که به جای حوزههای محدود بر مبنای موضوعات گسترده بنا نهاده
شدهاند. چالش این خواهد بود که این کار را بدون نفی نظم سنتی و
نقشی که آنها در تضمین درستی کار دارند انجام داد.
با افزایش فشارهای جهانی، شاید موسسات مجبور شوند که تصمیمات سخت
بگیرند؛ اولویتبندی حوزههایی که در حال حاضر از قدرت کافی و یا
علاقه زیاد دانشجویان در آنها برخوردار هستند و همکاری با موسسات
مشابهی که در حوزههای دیگر توانایی بیشتری دارند. ادامه دادن به
حمایت برای اقدامات تازه شروع شده چند نظمی در شرایط سخت اقتصادی
نیاز به هشیاری دارد.
دانشگاهها مسئولیت دوگانهای دارند: گستردهتر کردن مرزهای دانش و
آموزش دانشجویان. از طریق این نقش دوگانه ما این توانایی را داریم
تا همکاریهایی را ترتیب دهیم که میتوانند به آینده شکل دهند.
چالش دهه آینده این خواهد بود تا این توانایی بالقوه را به فعل بدل
کنیم.
رئیس دانشگاه استنفورد
منبع:خبرآنلاین تاریخ درج خبر:29/3/1389
بازگشت